اوقاتم مدت‌ها تلخ بود حالا زهرماری شده است. سنتوری با آن کنایه‌های پر از زهرش مجبورم کرد لحظه لحظه‌های زوال امیدها و آرزوهایم را که در یک دوره چند ساله اتفاق افتاد، در یک ساعت و چهل و چهار دقیقه تماشا کنم.

ساختمان ویرانه‌ای که تک و توک چراغ‌هایش روشن است، آدم‌هایی که درگیر خودشان‌اند، آدم‌هایی که از یک جسد هم نمی‌گذرند، آدم‌ایی که وقت خراب کردن غیورند و وقت ساختن گم و گور، تنهایی در جنگل آدم‌ها، خانه‌ای که می‌کوبند و خرابش می‌کنند تا یک روز بسازند و نمی‌دانم این روز لعنتی کی در زمان حکومت کی قرار است برسد؟

در این مورد خیلی می‌شود نوشت ولی ترجیح دادم یک فیلم کمدی ببینم و تلخی سنتوری را فراموش کنم.

رفیق من سنگ صبور غم‌هام
به دیدنم بیا که خیلی تنهام
هیشکی نمی‌فهمه چه حالی دارم
چه دنیای رو به زوالی دارم
مجنونم و دلزده از لیلیا
خیلی دلم گرفته از خیلیا
نمونده از جوونیام نشونی
پیر شدم، پیر تو ای جوونی

 آهنگهایش را از اینجا بشنوید اگر خواستید.

فیلم علی سنتوری را پریروزها دانلود کرده بودم. دیشب هم می‌خواستم ببینمش اما نتوانستم. مشکل فنی در کار نبود، وجدان درد گرفته بودم. نمی‌خواهم افه بیایم که درستکارو با وجدان هستم اما این واقعا از گلویم پایین نمی‌رفت.

دیروز در خبرها خواندم که داریوش مهرجویی گفته است خریدن و دیدن غیرقانونی این فیلم دزدی و حرام است.

امروز فکر کردم تلفن می‌کنم به مهرجویی یا تهیه‌کننده‌اش و می‌خواهم که تکلیف من را روشن کنند که می‌خواهم فیلم را ببینم، پولش را هم بدهم اما نمی‌توانم! خوشبختانه قبل از این‌که من کاری کنم خوشان دست به کار شدند و شماره حسابی را برای این کار اعلام کردند.

اصل خبر را می‌توانید اینجا در روزنامه اعتماد ملی بخوانید.

یا اینجا در وبلاگ هنوز

اما محض اطمینان شماره حساب را اینجا هم می‌نویسم:

شماره حساب : 0116407795 (بانك تجارت شعبه چهارراه پارك كد 032 ) به نام فرامرز فرازمند و داریوش مهرجویی

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

پ.ن. مشکل لینک اعتماد ملی حل شد. این لینک تازه را امتحان کنید.

در ضمن شما که بدون اگر و مگر این فیلم را از دستفروش می خرید یا از اینترنت دانلود می کنید برای پرداخت پولش این قدر اگر و مگر نکنید.

دلخور بودم شدید از این که در مراسم شب چله چلچراغ نبودم. وقتی می‌نویسم "شدید" منظورم دقیقا "شدید" است. ولی به فاصله دو شب توانستم جای دیگری بروم که جبران آن دمغی بشود. دیشب رفته بودم کنسرت گوگوش.

آنهایی که می‌شناسندم می‌دانند بد فرم از گوگوش خوشم می‌آید قبلا هم همین‌جا به این مساله اعتراف کرده بودم که هلاک ادا و اطوارهای او وقت خواندن ترانه "من آمده‌ام" هستم. کنسرت خانم گوگوش یکی از بهترین اتفاق‌های زندگی من است. فکر می‌کنم علیرغم مغرور بودنم به کلماتی که بلدم به کار ببرم نمی توانم کلمات مناسبی پیدا کنم که نشان بدهد چقدر از نشستن در کنسرت گوگوش خوشحال بودم.

حالا فقط یک آرزوی دیگر دیگر دارم آن هم مصاحبه با خانم فائقه آتشین است که اگر بشود چه شود!

.................

پ.ن. از برند شدن چلچراغ حظ می‌کنم . این همه لینک یعنی ترکوندن!

الو سلام آقای امین‌پور! من این پایینم به اینها بگویید بگذارند بیایم بالا، حجابم درست است اما گیر داده‌اند به این دسته گل نرگس، چرا به خاطر یک دسته نرگس که برای آقای شاعر می‌برم باید توضیح بدهم؟

الو سلام آقای امین‌پور من این پایینم و چراهای بسیار دارم. نمی‌دانم از کجا پیداست که امروز شعر تازه‌ای در بساطم نیست، برای تماشای شما در کادر پنجره‌ای که منظره‌اش یک دیوار سیمانی است هم نیامده‌ام، امروز چراهای بسیار دارم.

چهارده روز است می‌خواهم به عموزاده خلیلی تلفن کنم و درباره یک موضوع مهم با او گریه کنم. این‌بار از من نپرسید "عموزاده چطوره؟ چکار می‌کنه؟" جوابم همان جواب همیشگی نیست، خوب نیست، مدت‌هاست به او تلفن نکرده‌ام اما می‌دانم این روزها حالش هیچ خوب نیست. دیشب از او در روزنامه اعتماد چیزی خواندم، از انگشت‌های کشیده و باریک و بلند شما نوشته بود، سراغ پیراهن چهارخانه شما را گرفته بود، سراغ جوانی‌اش را، سراغ تو را.

از این همه راه دور هم دیدم که گریه می‌کند از اتاق زدم بیرون، بله آقای امین‌پور او با آن قد و قواره‌اش همیشه ساده بغض می‌کند، ساده گریه می‌کند چنان که شما ساده می‌خندید ولی این‌بار تلاش نمی‌کرد گریه‌اش را پنهان کند.

الو آقای امین‌پور نگو نا امید نباش، دلداری نده، هی به اتفاق‌های خوبی که در آینده‌های نامعلوم قرار است بیفتد اشاره نکن، نگو شماها زیاد سخت می‌گیرید، سخت است آقای امین‌پور.

 این روزها به شما زیاد فکر می‌کنم، گریه هم، گاهی تلفنی، گاهی تنهایی، گاهی حتی آن‌لاین با آنهایی که مثل من هنوز نمی‌فهمند چطور شد که بلند شدی رفتی ناگهان، مثل شعر ناگهان، مثل گریه بی‌امان.

 شادی صدر آن‌لاین است می‌گوید نوجوانی‌اش را با شما تشییع کرده است. ظهر است، همان حدودی که می‌رسیدم به تقاطع مفتح و مطهری، و باید از آن نگهبان همیشه عصبانی رد می‌شدم. به هم سلام می‌کنیم، از آن سلام‌هایی که مثل چای بدون قند شما تلخ است، حال هر دومان خوب نیست، من از او کلمه‌هایی می‌خوانم خیس، او از من کلمه‌هایی سرد و برای اولین بار، این‌بار به این فکر نمی‌کنم که همه، اشک‌هایم را می‌بینند، اشک‌های یک آدم سی و چند ساله که نوجوانی‌اش گم و گور شده است.

شما در نوجوانی گم‌شده من قدم نمی‌زنید چنان‌که در نوجوانی شادی و بعضی از دوستان تهرانی‌ام، آن وقت‌ها شما برای این نوجوان شهرستانی، که ظهرهای داغ را با کلمه می‌گذراند، یک اسم بزرگ بودید، در کنار اسم طولانی فریدون عموزاده خلیلی و بیوک ملکی، صفحه اول سروش نوجوانی که گاهی‌گداری به دستم می‌رسید. شما که بهتر می‌دانید به ما شهرستانی‌ها گاهی‌گداری سهمی می‌رسد از وفور پایتخت و به سودای همان وفور من فرار کردم به پایتخت و گمانم شما هم.

دیگر جوان بودم آن وقت‌ها که شعر تازه‌ای می‌گفتم و از آسانسور سروش نوجوان می‌آمدم بالا و شما آن شعر را پیدا می‌کردید ته چشم‌هایم و برای این‌که شرم شهرستانی‌ام بریزد خودتان شعر می‌خواندید. وقتی قبل از شعر می‌گفتید "می‌گه" شعر مال خودتان بود و وقتی می‌گفتید "می‌فرماید" شعر مال دیگری.

وقتی روی آن مبل‌های سبز دفتر سروش نوجوان می‌نشستم، حواسم بود این مردی که این روبرو نشسته همان اسم بزرگ نوجوانی‌ام است. مثل وقتی که در صندلی کناری عموزاده خلیلی می‌نشینم و فکر می‌کنم میان آن چند نفری که کتاب‌های لاغر آن دوران گاهی‌گداری به دستشان می‌رسید من چه بخت بلندی داشته‌ام که حالا اینجا نشسته‌ام.

الو آقای امین‌پور! من این‌بار هم دیر می‌رسم، دورم از شما و از خودم، آخرین‌بار همین یک‌سال پیش در چله چلچراغ پرسیدی راضی‌ام از این دوری، از رفتن؟ گفتم شما از کجا می‌دانید من رفته‌ام؟ گفتید درست است ما مجله‌مان زیادی شاعرانه بوده اما خب هنوز گاهی خبرنگارها را می‌بینیم!

خندیدیم، این یکی از چراهای فراوانی بود که خیلی وقت پیش پرسیده بودم از شما، چرا سروش نوجوان این‌قدر شاعرانه است؟ چرا سروش نوجوان کلاسیک مانده است؟ چرا شعر کافی نیست برای این روزگار؟ چرا بیدل را همه دوست ندارند؟ چرا نمی‌توانم از قید غزل بیرون بیایم؟ چرا یک خط فاصله بزرگ نمی‌کشید بین خود امروزتان و خود انقلابی‌تان؟ چرا نسل شما اصرار می‌کند بر آرمان‌هایی که دیگر به درد امروز نمی‌خورند؟ چرا دعوت نشست شاعران را با رهبر پذیرفتید؟ خودتان گفتید هر چرایی که دلم خواست بپرسم، خب چرا بی‌خیال ما شدید؟

آقای امین‌پور! شهرستانی بودن بالاخره یک‌بار به درد خورد. من می‌دانم گتوند کجاست، راه را بلدم. یکی‌ از همین روزها مثل همیشه بی‌خبر، بی‌قرار قبلی می‌آیم.

پیشتر به بهانه شعرهای تازه‌ام می‌آمدم روبروی شما می‌نشستم. آن وقت‌ها شعر بی قرار قبلی می‌آمد. حالا اما مدتی است نشسته‌ام روبروی کوه کلمه‌ها و کیبورد تا پیراهن کبودم را شعر کنم اما هیچ‌کدام از شاعران، در این چند هزار سال، وزنی ابداع نکرده‌اند که بتواند این فاصله را این فقدان را این فصل مزخرف زرد را که در دل ما نشسته با خودش ببرد.

اما همین روزها اولین قصیده شکوائیه‌ام را تمام می‌کنم، خودتان گفتید که از شعرهای تجربه نکرده نترسم. می‌آیم می‌نشینم روبروی شما، این‌بار نه در قاب یک پنجره که منظره‌اش یک دیوار سیمانی است بلکه در پهنای یک دشت جنوبی آشنا.

مثل همیشه وقتی شعر می‌خوانم، روی کاغذ چند کلمه یادداشت کن، به بعضی از بیت‌ها که می‌رسم سرت را دو سه بار تکان بده که من از زیر چشم ببینم و ذوق کنم، یک کلمه را عوض کن، این جوری بهتر نیست؟ بهتر است آقای امین‌پور! هااا! حالا شد و به این اتفاق کوچک شاعرانه بخند.

الو آقای امین‌پور! همه جای اینترنت نوشته، شما "درگذشته‌اید"، به این فعل "درگذشتن" بخند، از آن خنده‌های معروف و بگو خب از شعر چه خبر؟  شعر تازه‌ات را بخوان، بگو عموزاده چطوره؟ خودت چطوری؟ کارا خوبن؟ هفتمین سیگارت را روشن کن، تا در این فاصله کمی حرف بزنم، شعر تازه‌ای در کار نیست، خیلی وقت است غزل از دستم می‌گریزد، عموزاده خوب نیست، خودم عکس‌هایش را دیدم که سرش را تکیه داده بود به دیوار و گریه می‌کرد، من خوب نیستم، کار و بار خوب نیست، روزگار هم.

دوستان ایران‌دوست و وطن‌پرست!
علاقه‌مندان به میهن آریایی- اسلامی!
ای عزیزانی که خودتان را در راه بلندی نام ایران و ایرانی جرواجر می‌کنید! شما را به جان خلیج همیشگی فارس بی‌خیال شوید.

این خانم دوریس لسینگ، برنده نوبل ادبیات امسال با هیچ چسبی به ایران نمی‌چسبد جز یک چسب زخم کوچک که برای التیام زخم‌های بزرگ ناشی از همه ضربه‌هایی که این همه سال خورده‌ایم کفایت نمی‌کند!

مدتی است دارم جلد دوم نامه‌های جلال و سیمین را می‌خوانم. جلد اول نامه‌های سیمین است به جلال در سفرش به آمریکا و زمان تحصیل در دانشگاه استنفورد و جلد دوم نامه‌های جلال است به سیمین در همان تاریخ.

گاهی حرص می‌خورم و کتاب را پرت می‌کنم کنار و گاهی احساس می‌کنم خواندن این نامه‌ها سرک کشیدن به زندگی خصوصی این آدم‌هاست و گاهی فکر می‌کنم مرور زندگی آدم‌هایی که مهم‌اند در لحظه‌های خصوصی‌شان مهم است بخصوص که یک طرف آن زنی است روشنفکر در زمانه خود که هنوز زنده است و داستان‌هایش زنده‌اند.

یکی نامه‌های سیمین و سبک زندگی‌شان برایم جالب است و یکی هم نامه‌های فروغ به پرویز شاپور در کتاب تپش‌های عاشقانه قلبم. حقیقتش این است که از دست سیمین بیشتر حرص می‌خورم چون سن و سالش وقت نوشتن آن نامه‌ها بیش از سی سال است و خانواده‌اش روشنفکرند و خودش اهل قلم است و واقعا عصبانی کننده است که مثلا از دست خواهر و مادر جلال گله کند و از این حرف‌های این چنینی بزند آن هم وقتی آن سر آمریکا نشسته و مثلا دانشجوی دکتراست اما فروغ به هر حال وقتی آن نامه‌ها را می‌نوشته شانزده هفده سال بیشتر نداشته است.

مثلا سیمین وقتی در استنفورد تنهاست و گاهی کمی خوش می‌گذراند و به مهمانی یا جشنی می‌رود عذاب وجدان می‌گیرد و برای جلال می‌نویسد درست است من به این مهمانی رفتم ولی اصلا خوش نگذشت و چه فایده که تو نبودی و اینها.

از آن‌طرف نامه‌های جلال شامل گزارش لحظه به لحظه زندگی اوست. از غذا خوردن، رفتن به دفتر حزب، سینما رفتن، حمام کردن، سرما خوردن، سلمانی رفتن (با ذکر تعداد دفعات) و ...حتی اگر در خیابان به کسی برخورده این را هم در نامه می‌نویسد و وای که چقدر رمانتیک!

ساعت شش و نیم بعد از ظهر یکشنبه سوم اسفند 1331

"عزیز دلم سیمین جان، الان به انتظار کاغذت دارم کاغذ می‌نویسم. تا یکی دو ساعت دیگر باید برسد. و اگر نرسد؟"

ساعت یازده شب دوشنبه چهارم اسفند

"عصر رفته‌ام حمام و غروب هم سلمانی کردم. درست از وقتی که رفته‌ای تا به حال این چهارمین بار است که به سلمانی رفته‌ام"

ساعت هفت و نیم صبح پنج‌شنبه 13 فروردین 1332

"عزیز دلم، دیشب کاغذت نیامد. روز پست بود و من باز از ساعت هفت تا هشت و نیم منتظر کاغذت مثل سگ پاسوخته گاهی توی اتاق بودم، گاهی توی مهتابی و گاهی توی خیابان".

یک بخش از نوشته‌های جلال در واقع گزارش روزانه مراحل ساخت خانه‌شان در شمیران است. از خرید مصالح ساختمانی و سر و کله زدن با عوامل شهرداری و وضع بارندگی و تاثیرش بر کار بنا و عمله‌ها و غیره و ذلک.

جلال در نامه ساعت ده و نیم بعد از ظهر سه‌شنب دوازده اسفند 1331 می‌نویسد:

...الان تنها ناراحتی خیال من این است که نکند تو بیایی و خانه ناتمام باشد. البته قسمت‌هایی از آن را بخصوص ناتمام خواهم گذارد تا تو بیایی و به سلیقه خودت درستش کنی، بخصوص مبلمان و اورونمان (تزئین) آن را.

در مدتی که این کتاب را می‌خوانم به ماجرای ساخت این خانه علاقه‌مند شده‌ام و با نگرانی مراحل پیشرفتش را دنبال می‌کنم! امروز که این عکس را دیدم قبل از هر چیز فکر کردم که آیا این همان خانه است؟ خانه شمیران که جلال از ان می‌نویسد؟ نمی‌دانم.

با دوست عزیز که این روزها گمانم فرصت فیلم دیدن ندارد می‌رفتیم به انواع و اقسام پاتوق‌های فیلمی سر می‌زدیم. فیلم‌های دست اول دنیا در بساط دستفروش‌های اهل فیلمی که اینجا و آنجا نشان می‌کردیم پیدا می‌شد. هزار تا هزار و پانصد تومان.
آن یکی که نزدیکی‌های فلسطین و دانشکده هنر بود و تیریپش فیلم هنری بود آخر آخرش برای هر دی وی دی دو هزار تومان می‌گرفت و این رفیقمان می‌گفت لامصب خیلی گران‌فروش است!
حالا به عنوان یک ایرانی اصیل در بلاد کفر، پرچم فیلم دزدی را برافراشته نگه داشته‌ام. یکی دو شب پیش death proof را دیدم از برادر تارانتینو که خب خیلی توپس بود و البته آنچه بر زیبایی این اثر می‌افزود این بود که این فیلم برادر تارانتینو هنوز به پرده‌های سینماهای اروپا نرسیده. به عبارت بهتر در حالی که این همشهری‌های اسکل ما می‌روند دی وی دی کوئین و لیتل میس سان شاین را شبی چهار یورو اجاره می‌کنند من death proof نگاه می‌کنم.

این فیلم nine lives هم خیلی خوب بود و دوستش داشتم.
الان هم می‌خواهم فیلمی ببینم به اسم Valley of Flowers که یک فیلم هندی است با زیرنویس تامیلی! این‌جوری نگاه نکنید کسی که فیلم را به من داده گفته از این فیلم هندی هنری‌هاست که کلا چه شود!

یک- یکی از نویسنده‌های معاصر که کتابی عالمانه و محققانه نوشته است درباره آثار صادق هدایت تعریف کرده بود که مواد این کتاب را در دستشویی خانه‌شان فراهم کرده است.

گویا ایشان به دلیل ابتلا به یک بیماری خاص، مدت زمان اقامت‌شان در دستشویی کمی طولانی بوده و برای سر نرفتن حوصله‌اش تعدادی از کتاب‌های صادق هدایت را در دستشویی می‌گذارد تا هم در آرامش آنجا بنشیند و هم بیکار نباشد. در نتیجه این مطالعه و تامل و تفکر، مواد لازم برای نوشتن آن کتاب فراهم شده است.
این روش، روش کارآمد و مفیدی است برای خواندن چیزهایی که خواندنشان به طور معمول و در حال لم دادن توی کاناپه سخت است.

با استفاده از همین روش، بالاخره مقاله معماری قدیم و تکنولوژی جدید هایدگر را تمام کردم. مدت‌ها بود می‌خواستم کتاب فلسفه تکنولوژی را تمام کنم اما نمی‌شد. مقاله‌های اول و آخر را خوانده بودم و مانده بود این یکی.
از هفته پیش کتاب را برداشتم با خودم بردم دستشویی و هربار که به آنجا سر می‌زدم چند صفحه‌ای از آن را می‌خواندم تا این‌که بالاخره تمام شد. تازه آرامش حاکم بر آنجا باعث شد مطالعه‌ام عمیق‌تر شود و بزودی خلاصه‌ای از دریافت‌هایم را از این کتاب اینجا می‌نویسم!

دو- از طریق لینک یک پزشک رفتم به کلینیک آزمایش اعتیاد وبلاگی و این هم نتیجه‌ شرم‌آورش! باید یک نفر دست و پایم را به تخت ببندد گمانم!

Mingle² - Dating Site

حالم از این کارگردان‌های خر به هم می‌خورد که می‌زنند خواننده محبوب آدم را ته یک فیلم مسخره اعدام می‌کنند آن هم این وقت دیر وقت شب که آدم هیچ غلطی نمی‌تواند بکند جز این‌که بنشیند بر خیابان "بیلدردایک‌ کاده" دوچرخه‌ سوارهای بامدادی را بشمرد تا این خاطره بد فراموشش شود.

بیورک عزیز! تو چرا در این فیلم احمقانه بازی کردی؟ موزیکال بود که بود. تازه موزیکالش هم جان‌دار نبود! دلم می‌خواهد هر چه فحش بلدم و بلد نیستم به این فون‌تریه بدهم حیف که خانواده نشسته!

این هم برای تغییر آب و هوای خودم. Human Behavior

دارم کتابی می‌خوانم به اسم " متاسفیم از..." که نویسنده آن دینو بوتزاتی ایتالیایی است. این هم یک تکه از نوشته‌های اوست. راستش وقتی خواندمش یاد خودمان افتادم.
به گمانم ما هم مثل آلمانی‌ها، پیش تاریخ متهم خواهیم شد به درنیافتن تاثیر زیبایی بر سرنوشت خودمان و جهان. او می‌نویسد:

آلمانی‌ها نباید تعریف کنند که آنها چیزی نمی‌دانستند؛ که نمی‌توانستند تصور کنند؛ که فکر می‌کردند هیتلر مرد خوبی است و غیره و غیره.
این حرف‌ها مزخرف است! حتی سبیلچه‌اش را هم دیده بودند و برای آن هورا کشیده بودند و کف زده بودند...
با پذیرفتن آن سبیلچه‌، " غیرممکن" بود که آزارهای شرم‌آور، کشتارها و شکنجه‌های یهودیان، اتفاق نیفتد.
بنابراین همه آلمانی‌ها به خاطر تحمل چنین چهره و سبیل‌هایی، این‌قدر ناچیز می‌توانند شریک جرم تلقی شوند.
گاهی یک گناه زیباشناسانه، عواقب ویرانگری برای همه مملکت، حتی برای جهان  دارد.
آدم‌های اصیل آن سبیل‌های نفرت انگیز را برای یک ساعت هم تحمل نمی‌کردند و فاجعه‌ای وحشتناک، نوع بشر را به مخاطره نمی‌انداخت.
و بعد می‌آیند برای من می‌گویند که خوش‌سلیقگی، فقط تجمل بیهوده آدم‌های پولدار است.

..................
پ.ن.

متاسفیم از... نوشته دینو بونزاتی ترجمه محسن ابراهیم، نشر مرکز، قیمت 4500 تومان

Siamo spiacenti di … - Dini Buzzati

در کتابفروشی‌ها قفسه‌هایی هست پر از دفترچه‌های خوش بر و رو که دل می‌برند. اگر بد عادت هم شده باشی به تایپ کردن، باز وقتی روبروی این قفسه‌ها می‌ایستی احساس می‌کنی جهان منتظر است که تو یکی از این دفترچه‌ها را بخری و شاهکار خودت را بیافرینی!
معمولا وسوسه به قدر کافی قوی است و تو به قدر کافی ضعیف که آخر سر دست پر از کتابفروشی بیرون بزنی.
بعد همه چیز تمام می‌شود، از حس و حال می‌افتی. نه سوژه نابی، نه آفرینشی، نه داستانی که خیال کسی را خط خطی کند و نه شعری که دلی را بلرزاند.
تو با دفترچه‌ها تنها می‌مانی و البته با وجدانی معذب که چرا نمی‌نویسم؟ و بعد آخر سر دفترچه‌ها را برمی‌داری یک جایی گم و گور می‌کنی که پیش چشم نباشند.
اما تصمیم گرفته‌ام در این دفترچه‌های دلبرانه جلد آجری‌، که تازگی‌ها دلم را برده‌اند و مجبور شده‌ام بخرمشان، چیزی بنویسم برای تو که بعد یادت بماند دست‌خط من این شکلی بود.

هنوز اول عشقه
سفر دنباله داره
تو را نادیده رفتم
دل از من گله داره

از کدامین سفر از کدامین شب آهنگی بخوانم
که در دل تو نشینم
غم دل‌تو بچینم

 این وقت شب زد به سرم که یک حالی بدهم به این کافه و البته به آنهایی که این وقت شب هنوز بیدارند مثل خودم. این شبنم ثریاست خواننده تاجیک که برای چندمین بار دارم امشب می‌شنومش.

می گفت که تو در چنگ منی
من ساختمت چونت نزنم
من چنگ توام
زخمه بزنی
زخمه نزنی
من تن تننم

از خوشبختی چه کم دارم
وقتی که صبح
پرند‌ه‌ای با نامی غریبه
در دستگاه ماهور
در گوش درخت کنار پنجره‌‌ام
آوازی با لحن شجریان می‌خواند

از خوشبختی چه کم دارم
وقتی مرغ‌های دریایی دیوانه
سر میز صبحانه‌ام می‌نشینند
و نان و پنیرم را با مرغابی‌های همسایه قسمت می‌کنم؟

از خوشبختی چه کم دارم
وقتی از خانه بیرون می‌زنم
درخت‌های اروپای شمالی
زیر پایم فرش ایرانی پهن می‌کنند

از خوشبختی چه کم دارم
وقتی پشت میزم می‌نشینم
چراغ تو سبز است
همین
چراغ تو سبز است

خداحافظ گری‌کوپر کتاب بالینی من است. دوستش دارم. بشدت دوستش دارم. هر چند وقت یک‌بار می‌خوانمش این شعر هم لذت دوباره و چندباره خواندن آن کتاب است. اگر کسی دوستدار آن کتاب است این چند خط نوش جانش.

نقشه کشیدم دو کوله پشتی تنها
یک اتوبوس شبانه، یک قطار به هرجا
وسوسه این بود: بی نهایت رویا     
تا ته دنیا درست تا ته دنیا

روی همان جاده‌های سرد مجازی
نقشه کشیدم دو کوله پشتی تنها
خوابیدن در هزار بندر موهوم
بیداری در اتاق رو به تماشا

امشب را بهتر است راندن در برف
امشب را بهتر است چادر و جنگل
نقشه کشیدم دو کوله پشتی تنها
خط خطی جاده ماند از اول

در ماداگاسکار جاده خورد به دیوار
دیوار و دره و مسافر و سرما
هی گری کوپر! بخواب قصه همین بود
نقشه کشیدم دو کوله پشتی تنها

این شعر نزار قبانی این قدر تر است که هوس کردم بگذارمش اینجا بی‌خود و بی‌جهت!

ایتها المرأة المعجونة بأنوثتها
كفطيرة العسل

والمعجونة بدم قصائدي
ودم شهواتي
يا امرأة الدهشة المستمرة
يا التي بداياتها تلغي نهاياتها
وأولها يلغي آخرها
وشفتها السفلى

تأكل شفتها العليا

أيتها المرأة
التي تتركني معلقا
بين الهاوية و الهاوية
أيتها المرأة – المأزق
أيتها المرأة – الدراما
أيتها المرأة – الجنون
أخاف أن أحبك...

این هم ترجمه شعر بالا که با کم شدن طنین عربی آن زیبایی‌اش از دست می‌رود اما چاره‌ای نیست. با سپاس از شکیبای عزیز که زحمتش را کشید.

ای زنِ ترس ِ همیشگی
ای آن‌که آغازش همواره پایانش را انکار می‌کند
و ابتدایش آخرش را
و لب پایینی‌اش
لب بالایی‌اش را می‌خورد
ای زن
ای‌که مرا آویزان،
در میان دوزخ و دوزخ رها می‌کنی
ای زن - بحران
ای زن - نمایش
ای زن -دیوانگی
می‌ترسم عاشقت شوم

دوباره کسی حرف عاشقانه‌ای می‌زند که به باران ربط دارد
دوباره من چیزی درباره پرنده‌ها و کتاب‌ها می‌نویسم
دوباره به عبور آدم‌ها بی‌اعتنا می‌شوم
دوباره

دوباره به فکر دست‌چین کردن واژه‌ها می‌افتم
برای نوشتن یک ای‌میل ساده به کسی که شاید امروز نمی‌شناسمش
دوباره تایپ می‌کنم، خط می‌زنم
تردید می‌کنم
دوباره

دوباره به تلفن‌ها جواب نمی‌دهم
به هر کس بخواهد بداند من کجا و چرا در سکوت خبری به‌سر می‌برم
جواب سربالا می‌دهم  
الو من دربند نیستم
الو
دوباره

برایم نامه‌های طولانی بنویس
بنویس  شیر آب هنوز چکه می‌کند یا نه؟
بنویس فنجان لب‌پر شده را دور انداختی
بنویس فیلم سیریانا را دیدی
سطل آشغال آبی خریدی
بنویس از پنجره که به بیرون نگاه می‌کنی
هنوز خط‌های عابر پیاده سرجایشان هستند

برایم نامه‌های طولانی بنویس
بنویس درختی را که شاخه‌هایش در باد شکسته بود
شبانه بریدند
بنویس همسایه بداخلاقت ‌ برایت یک سبد  نارنگی آورده است
بنویس سر کوچه‌تان یک مغازه میوه‌فروشی باز شده
که می‌گذ‌ارد میوه‌ها را سوا کنی
بنویس  مجسمه ارسطو از روی تلویزیون افتاد و شکست

برایم نامه‌های طولانی بنویس
بنویس که حالا نامه را از توی پارک کنار خانه ادامه می‌دهی
نشان به آن نشان که رنگ خودکارت قرمزتر شده
بنویس  جوراب‌های نارنجی‌ات را پشت یخچال پیدا کردی
بنویس یک کلاغ زل زده به تو، انگار تو را جایی دیده

برایم نامه‌های طولانی بنویس
بنویس باطری ساعت ته کشیده
و  ساعت روی دوازده و بیست دقیقه خشکش زده
بنویس خیارشورهایی که با هم خریدیم تمام شدند
بنویس یک لاک سربی خریدی شبیه همان که قبلا داشتی
بنویس پالتو قهوه‌ایم را فراموش کرده‌ای از خشکشویی بگیری

برایم نامه‌های طولانی بنویس
بنویس دقت کرده‌ای این آهنگ تازه ابی چقدرمزخرف است؟
بنویس الان یک نفر از اینجا رد شد
که شبیه بچگی‌های تو بود

برایم نامه‌های طولانی بنویس
و آخرش مثل همیشه سمت راست امضا چیزی بنویس
شبیه این مثلاً که:
Time passes, I meet you
And my heart is afraid
You told me
That's life
به همین بیهودگی

یکی از راه‌های آرامش یافتن و سرخوش شدن  آدمی که من باشم کتاب خریدن است. یکی دو هفته پیش یک سر به کتابفروشی نشر چشمه زدم و کلی کتاب خریدم و شاد و شنگول با کیف خالی برگشتم خانه. برای این‌که تبلیغ فرهنگی مجانی هم در این سایت کرده باشم این کتاب‌ها را معرفی می‌کنم باشد که شما هم به جمع دو سه هزار مشتری این کتاب‌ها بپیوندید.
از نشر مرکز فلسفه تکنولوژی را خریدم و آواز عاشقانه که یک مجموعه داستان کوتاه است از جان چیور نویسنده آمریکایی که تا حالا چیزی از او نخوانده بودم. معلوم است که فلسفه تکنولوژی را هنوز نخوانده‌ام  ولی آوازهای عاشقانه را خوانده‌ام!

مثل تین‌ایجرهایی که عکس ستاره محبوبشان را روی جلد مجله می‌بینند،با دیدن عکس رضا سیدحسینی روی جلد بخارای پنجاهم کلی ذوق کردم. هر چند انتظارم این بود که پرونده مفصل‌تری درباره او بخوانم اما همین هم خوب است.
رضا سیدحسینی را دوست دارم هر چند تلخ است اما تلخی‌اش مثل تلخی چای اول صبح می‌چسبد. یکی از ابتدایی‌ترین درس‌های روزنامه‌نگاری این است که حتی اگر مصاحبه‌شونده پیامبر هم باشد توی روزنامه‌نگار خدایی! اما چند سال پیش که رفته بودم برای جایی(یادم نمی‌آید کجا بود!) با او و جلال خسروشاهی درباره یکی از بزرگترین و مهم‌ترین و ماندنی‌ترین کارهایش یعنی فرهنگ آثار در موسسه سروش، مصاحبه کنم هیبت دانایی‌اش همه ابهت روزنامه‌نگاری‌ام را ریخت. موضوع  گفتگوی بخارا با سیدحسینی هم همین فرهنگ آثار است.
البته خواندن این گفتگو کام آدم را تلخ می‌کند وقتی می‌بیند برای کار به این بزرگی و برای آدمی به بزرگی سیدحسینی چه حق‌الزحمه کوچکی پرداخت می‌شود. او در جواب سوالی درباره امور مالی مربوط به مترجمان این اثر می‌گوید:

 خب کلمه‌ای حساب می‌شد. از کلمه‌ای قریب به یک تومان شروع شد و تا به 20 تومان رسید. در ابتدا پولی که به من می‌دادند ماهی 12 هزار تومان بود و حالا مثل یک کارمند به 300 هزار تومان رسیده . من نامه‌ای به دکتر خالدی نوشتم که مطمئن باشد من برای پول کار نمی‌کنم. روی قرارداد من 1 درصد از کتاب‌ها هست اول فکر می‌کردم که از هر جلد ده هزار نسخه چاپ می‌شود و پول خوبی به ما می‌رسد ولی دیدم نه. به زندگیم هم لطمه زد. اخیراً تجدید چاپ مکتب‌ای ادبی درآمد که حق‌التالیف خوبی داشت یا مثلاً طاعون به چاپ هشتم رسیده است. یعنی من به زور کتاب‌های خودم زنده‌ام. فرهنگ آثار بی‌تردید کار مفید و ماندنی است ولی زندگی مرا خراب کرد.
غیر از فرهنگ آثار یک فهرست سی و چهارتایی دیگر هم در کارنامه سیدحسینی هست که بسیاری‌شان پای ثابت کتابخانه‌های بسیاری است:
در تنگ آندره ژيد، تونیو کروگر توماس مان، مکتبهای ادبی، طاعون آلبر کامو، مدراتو كانتابيله مارگريت دوراس، آخرين اشعار ناظم حكمت، امید و ضدخاطرات آندره مالرو، در دفاع از روشنفکران سارتر و ...

دوستان خوش‌فکر من در سایت فانوس در تازه‌ترین ابتکارشان تصمیم دارند یک نمایشگاه عجیب ولی واقعی راه بیندازند. نمایشگاه مالباختگان هنری مکانی برای عرضه آثار هنری کسانی است که دست‌کم یک‌بار اثرادبی یا هنری‌شان به نحوی از انحا به سرقت رفته است. تعداد این مالباختگان هم تا آنجایی که می‌دانم کم نیستند. شادآفرین قدیریان رفیق من(کلاسو دارید که؟!) و از برگزارکنندگان این نمایشگاه جالب، خودش از جمله مالباختگان هنری است و تا آنجا که می‌دانم مدت‌ها  درگیر ماجرای سرقت یکی از عکس‌هایش بود. او می‌گوید متاسفانه با وجود این‌که تعداد این مالباخته‌ها زیاد است معمولاً ملاحظات زیادی باعث می‌شود حاضر نشوند از این تجربه‌های دردناک حرفی به میان بیاورند.
به هر حال این فرصت خوبی است برای دوستان هنرمند و اهل ادبیات که اگر نتوانسته‌اند با تکیه بر ماده 23 قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان داد خود از کهتر و مهتر بستانند دست‌کم اینجا اثر مسروقه‌شان را به نمایش بگذارند.

پ.ن. الان یادم آمد که من هم خودم یک‌پا مالباخته هستم! سال گذشته چند بند از ترانه‌ چلچراغ  سر از تیتراژ پایانی یک فیلم سینمایی درآورد. ولی من حتی حوصله نکردم با آن دوستان عزیز تماس بگیرم و بپرسم چرا؟ 

باغ‌های کندلوس اسم قشنگی داشت من هم گول همین اسم قشنگ را خوردم. اگر بی‌خیال دیالوگ‌ها می‌شدم می‌توانستم حتی از منظره جاده‌های قشنگ و قبرستان‌های کوچک و سرسبز آن هم لذت ببرم و خوش و خرم از سینما بیرون بیایم. نقطه قوت این فیلم همان مناظر زیبا بود و مونولوگ‌های راننده‌ای با لهجه آذری.

روزی روزگاری روزنامه نگار خودبامزه بینی! بود که ته مصاحبه هایش از طرف می پرسید: اگر یک زرافه داشتید چکار می کردید؟ و مصاحبه شونده ها هم جواب های بامزه می دادند.
او این سوال را از خیلی ها از جمله حسنی امام جمعه ارومیه، جمیله کدیور، ارحام صدر، فریدون مشیری، م.آزاد،،بهزاد نبوی و ... پرسید.

بعد که خیلی احساس بامزگی کرد از مصاحبه شونده ها می پرسید اگر یک سوسمار بودید چه کسی را می خوردید؟ آیدین آغداشلو، گلی امامی،پژمان بازغی، نیکی کریمی، فاطمه معتمدآریا و کلی آدم دیگر هم به این سوالش جواب دادند.

مجموعه این تکه از مصاحبه های منصور ضابطیان با آدم های مختلف حالا منتشر شده است. اگر یک زرافه داشتم... و اگر یک تمساح بودم... کتاب هایی هستند که در هر کدام چهل تکه از چهل تا ازگفتگوهای منصور با آدم های مختلف را می توانید بخوانید و با توجه به این که قیمت هر کدامشان 1500 تومان است می ارزد که بگیرید و بخوانید و نگه دارید یا هدیه اش بدهید. این کتاب ها را انتشارات آفتابگردان منتشر کرده و با سر زدن به غرفه چلچراغ در نمایشگاه مطبوعات می توانید هم این دو تا را بخرید هم تقویم و پوستر و فیلم شب مردی با عبای شکلاتی را بخرید و هم به صورت رایگان از تماشای باغ وحش چلچراغ لذت ببرید!
* این یک آگهی بازرگانی است که منصور ضابطیان به جای پول دو جلد از همین کتاب ها را بابتش داده است.

نسخه فیلم کوهستان بروک بک را که می دیدم این هشدار به صورت زیرنویس از زیرش رد می شد که:

تصميم گرفته بودم يك مدت ادبيات را ترك كنم و رمان نخوانم و به خواندني‌هاي ديگر برسم ولي هديه‌هاي تولدم توبه‌ام را شكست.شب پيشگويي پل استر و قند هندوانه(عجيب و جالب) لاموزيكا مارگريت دوراس، و گفتگو در كاتدرال (كليساي جامع؟) از جمله اين كتاب‌هاي توبه‌شكن هستند. رمان دو جلدي گفتگو در كاتدرال از ماريوبارگاس يوسا را با ترجمه‌هاي هميشه خوب عبدالله كوثري خواندم كه چند تا از دوستان آن‌لاين به من داده‌اند. كتابي كه به من هديه كرده‌اند چاپ اول است و مربوط به بهار هفتاد ولي تازگي‌ها هم انگار يك چاپ تازه از آن به بازار آمده كه مي‌شود تغييرات و حذفياتش را حدس زد. غير از خوبي‌ نوشته‌هاي يوسا، كلاً من از پرو خوشم مي‌آيد و يكي از جاهايي است كه دلم مي‌خواهد ببينم. در جشنواره فيلم هم رفتم فيلم رفيق را از مايكل ويستروم ديدم كه در مجموعه چشم‌انداز سينماي آمريكاي لاتين نمايش داده شد و محصول 2004 پرو بود. مي‌خواستم ببينم اصلاً اين پرو چه‌جور جايي است كه ديدم جاي خوب و عجيبي است.

حالا اگر اين كتاب را كسي به شما هديه داد زهي سعادت ولي اگر هم نداد برويد بخريدش. مي‌خواستم قيمتش را هم بنويسم ديدم چون چاپ هفتاد است پشت جلدش قيمت جالبي خورده جلد اول 230 تومان و جلد دوم 190 تومان!

در مقاله چرا ادبيات؟ كه قبلاً در موردش نوشتم يوسا دلايل مختلفي مي‌آورد براي اين‌كه چرا بودن ادبيات مهم است. يكي از دلايلش اين است كه:

... ادبيات عشق و تمنا و رابطه جنسي را عرصه‌اي براي آفرينش هنري كرده است. در غياب ادبيات، اروتيسم وجود نمي‌داشت. عشق و لذت و سرخوشي بي‌مايه مي‌شد و از ظرافت و ژرفا و آن شوري كه حاصل خيالپردازي ادبي است بي‌بهره مي‌ماند. براستي گزافه نيست اگر بگوييم آن زوجي كه آثار گارسيلاسو، پترارك، گونگورا يا بودلر را خوانده‌اند، در قياس با آدم‌هاي بي‌سوادي كه سريال‌هاي بي‌مايه تلويزيوني آنان را بدل به موجوداتي ابله كرده، قدر لذت را بيشتر مي‌دانند و بيشتر لذت مي‌برند. در دنيايي بي‌سواد و بي‌بهره از ادبيات عشق و تمنا چيزي متفاوت با آنچه مايه ارضاي حيوانات مي‌شود نخواهد بود، و هرگز نمي‌تواند از حد ارضاي غرايز بدوي فراتر برود.

..

پس اگر اهل ادبيات هستيد توبه نكنيد و همچنان رمان بخوانيد تا زندگي‌تان از هر لحاظ زيباتر و بهتر و البته عشقولانه‌تر شود!

Mario vargas liosa

conversation in the Cathedral

Translated from the Spanish by Gregory Rabassa

يك نفر برايم كامنت گذاشته كه حداقل بيست فيلم از كارگردان هاي مطرح دنيا توي اين جشنواره هست. امروز هم ما رفتيم يكي از اين مطرح ها را ديديم يعني گل هاي پژمرده جيم جارموش. تيتراژ اول فيلم به اسم شارون استون كه رسيد سينما رفت توي كار كف و سوت ولي طفلكي ها نمي دانستند چه در انتظارشان است. قسمت هاي صميمانه فيلم را با قيچي باغباني بريده بودند و فكر مي كنم در دو سكانس كلاً 6 ثانيه اي چشم جماعت به جمال شارون استون روشن شد! تا ديگر من نباشم بگويم جيم جارموش... روي پرده... توي سينما... مي ارزه بايستي توي صف! طفلكي من...طفلكي جيم جارموش!

روزي روزگاري جشنواره فيلم فجر براي خودش جشنواره‌اي بود. آن روزها البته دي‌وي‌دي اين همه فيلم خارجي به‌وفور در هر سر بازاري يافت نمي‌شد و ما بوديم و همين يك جشنواره كه بايد به اندازه يك سال از آن اكسيژن سينمايي مي‌گرفتيم. الان جشنواره جشنواره‌ها را ما توي خانه‌هايمان برگزار مي‌كنيم.

امسال از سر بيكاري-دقيقاً از سر بيكاري‌ها!- برنامه‌هاي جشنواره را پيگيري مي‌كنم. ديشب رفته بودم فيلم كارگران مشغول كارند كه كارگردانش ماني حقيقي است. همان ماني حقيقي كه فيلم آبادانش توقيف شده بود. من آبادان را به لطف خود ماني حقيقي ديده‌ام و از اين يكي كارش هم خوشم آمد.

الان هم از تماشاي به‌آهستگي مازيار ميري برمي‌گردم كه آق‌بهمن تعريفش را كرده ولي من با اين فيلم حال نكردم. گمان مي‌كنم خيلي باحالتر و جان‌دار‌‌تر از اين مي‌شد از آب درش آورد.

در بخش خارجي فيلم‌هاي خوب را زياد نشان نمي‌دهند. چرايش را نمي‌دانم. مثلاً! فيلم پنهان ميشائيل هانكه كه ژوليت بينوش دوست‌داشتني بازيش مي‌كند تا آنجا كه مي‌دانم فقط يك سانس در برنامه جشنواره بود. شب بخير و موفق باش جرج كلوني را هم فقط روز آخر نمايش مي‌دهند.

فقط چون هوا خوب و باراني و قشنگ و دلبرانه است من مي‌روم سينما وگرنه كه چه جشنواره‌اي چه جشنواره جشنواره‌هايي چه بخش بين‌المللي؟! غول تنهاي اين جشنواره ابراهيم حاتمي‌كيا‌ست با به‌نام پدر!

دو سال پيش بعضي  ها گير دادند براي چلچراغ يك ترانه بگو. اولين چله چلچراغ هم بود گمانم. در ضمن خرده فرمايش هم كردند كه سركليشه هاي چلچراغ مثل روزي روزگاري ايران و سرگيجه و بچه هاي كوچه ÷شتي و .... حتما توي ترانه باشند. نتيجه شد يك ترانه رسماً پريشان!! كه  به دوستي مي گفتم مثل مرغ سحر روايت هاي مختلفي از اين ترانه هست!!! يكي از آخرين هايش را اميد عراقي خوانده است كه اگر دلتان خواست مي توانيد شاهكار من ترانه چلچراغ را از اينجا بگيريد و بشنويد. باور كنيد اين تنها ترانه بي قاعده اي است كه در عمرم گفته ام. درست به بي قاعدگي چلچراغ!

بعضي از دوستانم مي‌دانند در برابر كتاب من به هيچ قانون اخلاقي پابند نيستم! يكي دو هفته ‏پيش يكي از دوستان را مجبور كردم! كتاب «چرا ادبيات» نوشته ماريو بارگاس يوسا را كه ‏عبدالله كوثري براي انتشارات لوح فكر ترجمه‌اش كرده به من هديه كند!
عنوان انگليسي ‏كتاب اين است ‏why literature?‎
محتواي اين كتاب سه مقاله از يوسا است. يكي همين چرا ادبيات، ديگري فرهنگ آزادي و ‏بالاخره آمريكاي لاتين: افسانه و واقعيت.
همه اين مقالات خواندني‌اند چون هم يوسا خوب ‏مي‌نويسد و هم كوثري روان ترجمه مي‌كند.

خريدن، سرقت مجوزدار و خواندن اين كتاب ‏را پیشنهاد مي‌كنم! اينجا هم دو سه صفحه اول مقاله چرا ادبيات را مي‌‌گذارم باشد كه شما هم ‏برويد و يكي از 2200 نسخه اين كتاب را بخريد و به اين ترتيب هم به خودتان خدمت ‏كنيد، هم به فرهنگ و ادبيات جامعه!‏

به علاقه‌مندان ادبيات فرانسه يادآوري مي‌كنم روز سه‌شنبه فردا در شهر کتاب مرکزي در خيابان حافظ ، نبش زرتشت برنامه‌اي برگزار مي‌شود درباره كتاب 21 داستان از نويسندگان فرانسوي ترجمه ابوالحسن نجفي. آن‌طور كه در خبر مربوط به اين برنامه خواندم قرار است رضا سيد حسيني مترجم فوق‌العاده خوب هم حضور داشته باشد.

يادم افتاد خبرش را كجا خواندم. آقاي هنوز آبادي اينجا چيزي درباره اين برنامه نوشته بود.

يك كامنتي هم برايم گذاشته شده كه آقا يا خانم دعوتنامه! برايم نوشته:اگه هنوز حس و حال گرد همايي هاي مطبوعاتي رو داريد پنج شنبه بعد از ظهر جاي ديگه اي قرار نگذاريد.
سمينار و جلسه پرسش آسيب‌‏شناسي هشت سال روزنامه‌‏نگاري دوران اصلاحات روز پنج شنبه از ساعت 14 تا 17 در محل انجمن صنفي روزنامه نگاران برگزار مي شود.

اگر اين كار دوستان انجمن صنفي است كه بايد عرض كنم: اوا چه صميمي!

عجالتاً غير از اين كامنت چيزي در مورد برنامه دوم نمي دانم. اميدوارم باشد و برنامه خوبي باشد ولي خداييش پنج‌شنبه تنها روز تعطيل روزنامه‌نگارها وقت مناسبي نيست براي اين كار.